Pasja i samorealizacja, a może przede wszystkim pewna pensja i czas dla siebie? Dr Olga Czeranowska, socjolożka z Uniwersytetu SWPS, wyjaśnia, skąd biorą się wyobrażenia o „pracy marzeń”, jak zniekształcają je media społecznościowe i czego młodzi ludzie oczekują od pracodawców. Podpowiada też, dlaczego praca w czasie studiów nie musi przesądzać o karierze – a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, od czego zależą zawodowe aspiracje.
„Praca marzeń” nie jest ściśle zdefiniowanym pojęciem naukowym, ale dobrze oddaje pytanie o to, jakiej przyszłości zawodowej ludzie chcieliby dla siebie. Dr Olga Czeranowska z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu SWPS zwraca uwagę, że takie wyobrażenia nie biorą się znikąd. Kształtuje je otoczenie społeczne, przekonania o tym, jakie scenariusze zawodowe są w ogóle możliwe, zmiany na rynku pracy – w tym rozwój sztucznej inteligencji – a także długotrwałe skutki pandemii COVID-19.
Socjolożka odróżnia dwa rodzaje marzeń. Pierwsze staje się podstawą planowania kariery – zakładamy, że cel jest przynajmniej potencjalnie do osiągnięcia. Drugie działa raczej jak ucieczka od rzeczywistości: można fantazjować o idealnej pracy, nie wierząc, że kiedykolwiek się ją wykona.
– To, co możemy sobie wyobrazić, jest w dużej mierze związane z kontekstem, w którym żyjemy – mówi dr Czeranowska.
W rozmowach o karierze często zakłada się, że praca powinna dawać pasję, samorealizację i poczucie sensu. Tymczasem nie dla wszystkich jest ona centrum życia. Część osób chce przede wszystkim, by zapewniała środki do życia i nie blokowała innych potrzeb. To podejście łączy się z szerszą dyskusją o relacji między pracą a życiem prywatnym oraz z filozofią antiwork, w której praca nie musi być powołaniem ani głównym źródłem tożsamości.
Ekspertka podkreśla też znaczenie warunków materialnych. Oczekiwania dotyczące sensu, rozwoju czy społecznej użyteczności pracy łatwiej formułować, gdy podstawowe potrzeby są zaspokojone. Bezpieczeństwo finansowe pozostaje więc ważną częścią myślenia młodych ludzi o przyszłości.
Na wyobrażenia o pracy wpływa kultura popularna. Filmy, seriale i krótkie materiały w mediach społecznościowych pokazują najczęściej najbardziej atrakcyjne strony zawodu. Serialowy lekarz, prawnik czy naukowiec żyje w świecie przełomowych momentów, a rzadko widać, ile czasu zajmują mu dokumentacja, formularze czy przygotowanie zajęć.
Według socjolożki krótkie formy sprzyjają uproszczeniom. Przekaz skupiony na produktywności i sukcesie często pomija:
Dla wielu osób zawód to ważna część tożsamości – odpowiedź na pytanie „czym się zajmujesz?” bywa podstawowym sposobem przedstawienia się innym. Dr Czeranowska zauważa jednak, że nawet satysfakcjonująca sytuacja zawodowa nie musi oznaczać, że praca staje się centrum życia.
Dotyczy to szczególnie studentów. Praca podejmowana w czasie studiów, na przykład na recepcji czy w gastronomii, może służyć głównie poprawie sytuacji finansowej. Nie musi być początkiem docelowej kariery ani określać, kim ktoś chce być zawodowo. Oczekiwania wobec pracy zmieniają się z doświadczeniem, z nowymi zobowiązaniami, np. rodzinnymi, i z kolejnymi miejscami zatrudnienia. Czasem dopiero bezpośredni kontakt z zawodem pokazuje, czy pasuje on do wcześniejszych wyobrażeń.
Dla jednych sukces to wysokie zarobki i rozwój, dla innych – sens, zgodność pracy z wartościami albo czas dla siebie i bliskich. Dlatego, jak mówi ekspertka, rozmowa o pracy marzeń powinna dotyczyć nie tylko tego, co przyciąga do zawodu, ale też warunków, które pozwalają dobrze pracować i zachować równowagę w życiu.
Dla firm to sygnał, że sama atrakcyjna opowieść o karierze nie wystarczy. Liczą się konkretne warunki zatrudnienia, przejrzysta komunikacja i elastyczność. Przy pracy według grafiku ważna jest możliwość wcześniejszego zaplanowania godzin, co pomaga pogodzić pracę z nauką. Kandydaci powinni też odpowiednio wcześnie w rekrutacji poznać faktyczne wynagrodzenie – a przy stanowiskach początkowych, w tym stażach i praktykach, takie informacje bywają nieprecyzyjne albo ich brakuje.
– Dla osób łączących pracę z edukacją ważne są elastyczność, podmiotowe podejście i zrozumienie ze strony pracodawców, że rok akademicki ma swój rytm – podkreśla dr Czeranowska.
Nie ma jednej recepty na pracę marzeń. Jej znaczenie zależy od priorytetów, sytuacji życiowej i etapu kariery – i może się zmieniać z czasem. Według socjolożki z Uniwersytetu SWPS dla studentów i młodych pracowników równie ważne jak rozwój są dziś bezpieczeństwo finansowe, elastyczność i przejrzyste warunki zatrudnienia.
5 pytań · minuta
poleca:
